Geriatrische revalidatie bij kanker naar een hoger niveau: de OncoGR-studie van Amsterdam UMC
Bewegingswetenschapper en Assistant Professor dr. Wim Groen werkt bij de afdeling ouderengeneeskunde van het Amsterdam UMC, waar hij een bijzondere onderzoekslijn heeft opgezet rond geriatrische revalidatie (GR).
“Toen ik hier in 2020 begon, was er nog weinig onderzoek gedaan naar inspanningsfysiologische aspecten binnen de geriatrische revalidatie. Er liep wel de Fit4Frail studie waarin al wat stappen werden gezet, maar ik zag en zie een grote kans om dat verder uit te breiden,” vertelt Groen.
Samen met een multidisciplinair team van onderzoekers (Specialist Ouderengeneeskunde dr. Ewout Smit, medisch oncoloog en internist ouderengeneeskunde dr. Kathelijn Versteeg, promovendi Julia Lyons en Ilse Pluim, en hoogleraar prof. dr. Bianca Buurman), richt hij zich momenteel op het verbeteren van kennis en toepassing van training bij ouderen, met een bijzondere focus op veelal oudere patiënten die revalideren na kanker in de geriatrische revalidatie.
De OncoGR-studie: inzicht in ouderen met kanker
De OncoGR-studie volgt ouderen die tijdens hun herstelperiode kankerbehandelingen ondergaan en in de geriatrische revalidatie terechtkomen.
“We doen onder andere observationeel onderzoek in meerdere instellingen. Patiënten worden op verschillende momenten gemeten tijdens en na hun revalidatie – met vragenlijsten, krachtmetingen en een aangepaste Steep Ramp Test. Zo krijgen we een goed beeld van het beloop van het fysieke functioneren en de fitheid van deze patiënten gedurende de revalidatie,” legt Groen uit.
De populatie is zeer heterogeen: patiënten kunnen op verschillende momenten in hun traject in de GR terechtkomen – voor of na een behandeling, tussen behandelingen door, of na complicaties of chirurgische ingrepen. Ze hebben uiteenlopende typen kanker en verschillende stadia van ziekte.
“Geriatrische revalidatie is veelal bedoeld als overgang van ziekenhuis naar huis. Veel patiënten zijn nog te zwak om direct naar huis te gaan. Ons doel is inzicht krijgen in hoe fit ze zijn en wat hun traject inhoudt, zodat we trainingen en verwijzingen beter kunnen optimaliseren,” aldus Groen.
Momenteel zijn er al 40 patiënten van de beoogde 150 geïncludeerd. Omdat er nog weinig bekend is over deze groep werd er gestart met een observationeel onderzoek is. Dit levert waardevolle inzichten op waarmee de zorg voor deze kwetsbare groep verbeterd kan worden.
ProCare: partner in meten en trainen
Een groot obstakel voor de studie was de benodigde apparatuur. Groen:
“We hadden idealiter goede gevalideerde ergometers, dynamometers en nog wat andere apparatuur nodig, maar het budget was beperkt. Toen stapte ProCare in en stelde voor de apparatuur ter beschikking te stellen voor de duur van het project. Dat was een mooie oplossing.”
Dankzij ProCare kunnen de onderzoekers gebruikmaken van onder andere:
- Steep Ramp Test met de Lode Corival fietsergometers
- Beenspierkrachtmetingen met de MicroFET
- Handknijpkrachtmetingen m.b.v. de JAMAR
- Analyse van lichaamssamenstelling m.b.v. weegschalen van TANITA
- Accelerometers van ActiGraph
“Niet iedereen kan op een normale fietsergometer zitten. ProCare heeft daarom actief meegedacht in een oplossing voor mensen die moeilijk zelf op een fietsergometer kunnen (blijven) zitten. Deze testen we nu met de stoel achter de fietsergometer,” zegt Groen.
De toekomst van geriatrische revalidatie
Groen ziet een grote kans om de training in de geriatrische revalidatie meer passend en effectiever te maken:
“In de praktijk zien we dat er vaak voorzichtig wordt omgegaan met patiënten. Veel training is van oudsher functioneel ingestoken, waardoor er mogelijk te weinig aandacht is voor het ontwikkelen van kracht en conditie.”
Hij benadrukt het belang van progressieve training:
“Als je echt wilt weten wat ouderen aankunnen en hoe ze kunnen trainen, dan moet je de juiste apparatuur hebben en de kennis toepassen. Dat kan het verschil maken tussen suboptimale revalidatie en echte vooruitgang. ProCare heeft bij het huidige onderzoek een belangrijke rol door niet alleen apparatuur te leveren, maar ook mee te denken over de praktische toepassing in deze unieke populatie.”
Daarnaast ligt er volgens Groen een kans om prehabilitatie meer te implementeren – het begeleiden van patiënten vóór hun behandeling, zodat ze sterker en fitter aan hun revalidatie beginnen. Een opkomende trend is (directe) ambulante GR waarbij de revalidatie of prehabilitatie deels of zelfs in het geheel thuis plaatsvindt. Hoe kunnen we patiënten ook daar goed meten en begeleiden? Groen denkt dat ProCare daar mogelijk ook een rol in kan spelen op termijn.
Met Fit4Cure – waarbij patiënten thuis op een fietsergometer trainen terwijl therapeuten op afstand meekijken en bijsturen – speelt ProCare op dit vlak momenteel al een actieve rol.
